Minął weekend majowy

Pierwszy test za nami. Test, który rokrocznie przechodzą biura podróży, a którym jest długi weekend majowy, traktowany przez wszystkich jako okres ważnego szczytu wyjazdowego. Touroperatorzy przygotowali szeroki wybór ofert, oczekując dużych sprzedaży i niemniejszych zarobków, tak jak to bywało w latach poprzednich – mimo kryzysu. W tym roku, według wielu komentatorów, gospodarka zacznie odczuwać (już odczuwa?) ożywienie, co dawało podstawy do oczekiwań osiągnięcia przez firmy turystyczne jeszcze lepszych efektów finansowych. Wygląda jednak na to, że te najbardziej optymistyczne prognozy, niestety, się nie sprawdziły.

Oczywiście, powody do zmartwień mieli tylko organizatorzy. Dla turystów sytuacja była o wiele lepsza niż w ubiegłych latach. Dosłownie do końca, do ostatniego dnia, można było znaleźć jakąś ofertę. Wprawdzie nie ze wszystkich portów lotniczych w Polsce dostępne były wyloty w każdym z kierunków, ale niemal wszędzie można było wyszukać coś odpowiedniego dla siebie. Miejsc w hotelach nie brakowało, z samolotami bywało różnie, najczęściej jednak zawsze znajdował się jakiś touroperator, który dysponował wolnymi miejscami.

Pogoda w kraju była marna. Prawie przez cały kwiecień świeciło słońce, pod koniec miesiąca temperatury przekraczały 20 stopni, a akurat w dniach weekendowych nastąpiło załamanie – deszcze i 8-10 stopni. A w poniedziałek – znowu słońce. Tak jakby specjalnie, aby pomóc biurom podróży zajmującym się organizacją wyjazdów zagranicznych . Ale firmom działającym na terenie Polski (właścicielom hoteli, pensjonatów, itp.) wcale nie było do śmiechu. Biura z ofertą zagraniczną zyskały też niewiele, bo chociaż prognozy zapowiadały mizerną rzeczywistość z kilkudniowym wyprzedzeniem, to jednak nie ma aż tak wielu weekendowiczów podejmujących decyzję o wyjeździe do innego kraju w ostatniej chwili. Niemniej jednak słaba pogoda touroperatorom trochę pomogła.

Ocena efektów

Ocena efektów osiągniętych przez touroperatorów nie jest sprawą prostą. Rzeczywiste liczby sprzedawanych miejsc należą do najbardziej skrywanych tajemnic, łatwiej jest już uzyskać wyniki finansowe – tym bardziej, że spółki są zobowiązane do składania sprawozdań do KRS-u, natomiast informacjami o sprzedaży ilościowej, o liczbach pustych miejsc w samolotach, biura dzielą się bardzo niechętnie. Zazwyczaj po zakończeniu roku dowiadujemy się, że kolejny touroperator pobił swój własny rekord wysyłając za granicę 100, 200 czy 300 tys osób. Jak to wygląda na tle rozmiarów przygotowanego programu, konieczności udzielania głębokich rabatów – tego zwykle się nie dowiadujemy. Stąd takie pozorne dziwolągi jak oświadczenie zarządu TUI Polska z początku roku, z którego wynikało, że sprzedaż miejsc w 2013 była podobna do tej z roku poprzedniego, a mimo to w 2012 była duża strata, a w 2013 duży zysk.

Polski Związek Organizatorów Turystyki usiłuje, od pewnego czasu, monitorować sprzedaż poprzez obserwację jednego z głównych systemów rezerwacyjnych wykorzystywanych przez agentów – MerlinX. Jednak dane uzyskiwane w ten sposób obarczone są tak poważnymi błędami, że w żadnym wypadku nie można ich traktować serio.

Możemy spodziewać się, że niedługo któryś z touroperatorów ogłosi sukces sprzedażowy (składanie takich deklaracji stało się ostatnio modne) i być może, będzie miał ku temu podstawy, ale pewni tego nie będziemy.

Kto i jak zmieniał ceny

Z powodu braku bezpośrednich metod szacowania sprzedaży, spróbujemy to uczynić w sposób pośredni. W okresie poprzedzającym długi weekend, rejestrowaliśmy ceny ofert czarterowych, przyjmując za punkt wyjścia ostatni dzień marca. W tym czasie ceny nie zawierały jeszcze zniżek typu „last minute”, touroperatorzy mieli nadzieję sprzedaży z zyskiem, natomiast nierzadko podlegały one  promocjom z tytułu wczesnych rezerwacji. Część hotelarzy sprzedaż oferty letniej do końca marca i przekazanie im pieniędzy, nagradza udzielaniem specjalnych zniżek. Dlatego zdarzało się, że niektóre biura podnosiły swoje ceny na krótko przed rozpoczęciem imprez. Przeważały jednak obniżki.

Zamieszczona obok tabela składa się z trzech części (zakładek). Pierwsza pokazuje liczby ofert (hoteli), których ceny zostały zmienione w okresie pomiędzy końcem marca, a końcem kwietnia.

W ponad 900 przypadkach zastosowano rabaty, było jednak ponad 200 takich imprez, które bezpośrednio przed rozpoczęciem kosztowały więcej.

Liderem jest Wezyr, który został zmuszony do redukcji cen aż, bez mała,  300 imprez. Niekoniecznie oznacza to, że firma ta najgorzej wypadła w trakcie weekendu. Wezyr ma bardzo duży, wręcz ogromny, program, w takim kraju jak Turcja oferuje kilkaset hoteli, nic dziwnego, że wprowadzając „last minute” objął nim większość z nich. Ceny dużej grupy hoteli obniżyło TUI Polska, a także Alfa Star i Rainbow. W przypadku Itaki mieliśmy sporo wzrostów, co być może jest efektem ogłoszonej przez szefów firmy własnej doktryny, mówiącej o unikaniu obniżania cen  w ramach „last minute”, w celu zapobieżenia psucia rynku. Na razie Itace to się udaje, chociaż nie wiadomo jak by się zachowała przy większych problemach popytowych.

Klikając w drugą zakładką możemy sprawdzić jakie były średnie obniżki (lub podwyżki) wprowadzane przez każdego z touroperatorów. Tutaj „zwycięzcą” okazał się Net Holiday, który wyprzedził Itakę, potrafiącą jednak – jak się okazuje – udzielić dużych rabatów, w razie potrzeby. W czołówce jest Grecos, niezauważalny w tabeli poprzedniej z powodu organizowania imprez tylko do jednego kraju. Ratując sprzedaż zmuszony został jednak do znacznych redukcji. Grecosowi niewiele ustępuje TUI Polska, udzielając średnich rabatów na poziomie 470 zł.

Trzecia zakładka odsłania tabelę z najwyższymi rabatami. Liderami są tu Rainbow, Itaka, TUI Polska i Bee Free, które obniżyły ceny niektórych swoich imprez o ponad 1000 zł. Niewiele ustępują im Wezyr i Grecos (mający tylko jeden kierunek, ale zmuszony do zastosowania specjalnych form promocji).

Najwyższe rabaty i najniższe ceny

Najbardziej znaczącej zniżki w okresie miesiąca, udzielił Rainbow Tours na wyjazd do hotelu Lymberia na Rodos. Wyniosła ona ponad 1300 zł. W kolejnej tabeli, która pojawi się po naciśnięciu szarego paska poniżej,w pierwszej zakładce przedstawione zostały imprezy weekendowe uszeregowane według wielkości upustów cenowych.

W pierwszej „30” znalazły się przede wszystkim imprezy organizowane przez Rainbowa, Itakę i TUI Polska. Wezyr, który z racji rozmiarów programu zajmował czołową lokatę w kategorii największej liczby hoteli objętych zniżkami, tutaj reprezentowany jest skromnie, co wskazuje na to, że sytuacja w jakiej się znalazł nie zmuszała go do poważniejszych ruchów. Najwięcej zniżek zastosowano wobec imprez do Hiszpanii, co wskazywałoby na to, że ze sprzedażą wycieczek do tego kraju organizatorzy mieli najwięcej kłopotów.  Kilkakrotnie w czołówce pojawia się także Grecja, co nieco zaskakuje wobec napływających z rynku informacji o dużym zainteresowaniu tym krajem. Mimo dużej podaży (zwłaszcza ze strony Wezyra) nie było potrzeby znacznego obniżania cen wyjazdów do Turcji.

W zakładce drugiej znajdziemy ranking najtaniej sprzedawanych imprez (pod koniec kwietnia). Absolutnym „zwycięzcą” w tej kategorii zostało TUI Polska, z którym wyjazd do hotelu w Turcji kosztował tylko 697 zł. Jest to rekord, raczej nie do pobicia. W ten sposób TUI Polska wyprzedziło „wyśrubowaną” ofertę Eximu do Tunezji, kosztującą 999 zł, co wydawało się niemożliwe. Ceny poniżej 1000 zł muszą oznaczać stratę dla organizatora i trzeba dużej z jego strony rozpaczliwej determinacji aby się na nie zdecydować. Również oferty Wezyra, Itaki i Sun & Fun’a, nie sięgające nawet poziomu 1100 zł trzeba ocenić jako bardzo niskie. Chociaż wszystkie pozostałe, zamieszczone na liście w naszej tabeli, też z pewnością należą do okazyjnych…

W czołowej grupie znalazło się najwięcej hoteli z Tunezji, co nie dziwi z dwóch powodów –  po pierwsze Tunezja jest obecnie najtańszym kierunkiem w tym regionie, a po drugie popyt na nią, zwłaszcza na przełomie kwietnia i maja nie jest na tyle duży aby zaspokoić nadmierną, jak się wydaje, podaż.

Metody statystyczne

Proste przeanalizowanie cen pod kątem liczby ofert specjalnych, ich rozkładu, głębokości, itp. nie jest wystarczające dla dokonania oceny osiąganych przez touroperatorów sukcesów. Przedstawione dotychczas dane pozwalają jedynie na postawienie hipotezy, że sprzedaż imprez weekendowych była słabsza od oczekiwanej i, że część spośród firm musi odczuwać – co najmniej – rozczarowanie.

Próbę bardziej precyzyjnej analizy rynku przeprowadzimy wykorzystując dwa podstawowe narzędzia statystyczne. Jak wiemy, obserwacja pojedynczych cen, czy rabatów, może prowadzić do błędnych wniosków. Może przecież się zdarzyć, że biuro podróży mające świetną sprzedaż, chcąc upłynnić pojedyncze ostatnie miejsca, ustala na nie bardzo niska cenę. Jeżeli dotyczy to zdarzeń jednostkowych, to, z pewnością nie można nimi się niepokoić, przeciwnie mogą świadczyć o dużej aktywności handlowej touroperatora i jego elastyczności. Gorzej, gdy zdarzeń takich jest więcej.

W celu dalszych rozważań musimy przypomnieć sobie ze szkoły dwa pojęcia: pierwszy kwartyl i mediana. Jak zapewne pamiętamy, mediana jest liczbą środkową ze zbioru liczb. Oznacza to, w przypadku cen, że medianą jest taka cena, od której połowa zbioru ma niższą wartość, a połowa wyższą. Posłużmy się przykładem: wyobraźmy sobie, że mamy zbiór pięciu cen – 1000, 1100,1200,3000, 4000 zł. Średnia arytmetyczna z nich to 2060 zł, a mediana to 1200 (dwie ceny są niższe i dwie wyższe).

Pierwszy kwartyl jest czymś podobnym do mediany, tylko zamiast połowy, mamy w tym przypadku 25%.  Pierwszym kwartylem jest  taka wartość, od której 25% elementów zbioru ma wartość niższą . W naszym przykładzie będzie to 1075 zł  (kwartyle mogą być zamknięte i otwarte, ale zostawmy to – będziemy posługiwali się otwartymi), bo mniej niż 25% elementów ma wartość niższą od tej właśnie kwoty.

Po tym niewielkim przypomnieniu statystyki, wróćmy do naszych touroperatorów. Jak wspomnieliśmy obniżanie pojedynczych cen o niczym nie świadczy, ważne jest to jak bardzo jest ono masowe.

Co się dzieje w przypadku istotnej przeceny, będącej konsekwencją słabej sprzedaży? Zauważalnym efektem jest to, że ma ona charakter szeroki i obejmuje głównie tańsze hotele. W sytuacji takiej rośnie udział cen niskich, co przekłada się na spadek wartości zarówno 1.kwartyla jak i mediany. Wskaźniki te mogą spaść wyłącznie wtedy, gdy obniżane są ceny większej grupy imprez. Jeżeli rabat zostanie zastosowany tylko w stosunku do najtańszego hotelu, mediana nie zmieni się w ogóle. Jej spadek zauważalny jest tylko wtedy, gdy upustami objęto dużą grupę hoteli, co spowoduje przesunięcie „wartości środkowej” na niższy poziom (mediana może spaść wprawdzie również wtedy, gdy wyprzedane zostaną najdroższe hotele, ale jest to przypadek – zwłaszcza na przełomie kwietnia i maja – czysto teoretyczny, dlatego go pominiemy).

W naszej kolejnej tabeli mamy dwie zakładki. Pierwsza pokazuje wartości 1.kwartyla cen dla każdego z touroperatorów, na koniec marca i na koniec kwietnia. Jak łatwo zauważyć niemal wszyscy najwięksi touroperatorzy musieli zdecydować się na duże przeceny. 1.kwartyl uwzględnia przede wszystkim najtańsze obiekty, te które najczęściej sprzedawane są jako „last minute”. Grecos obniżył wartość swej oferty aż o 460 zł.

W przypadku mediany (druga zakładka), w większym stopniu opisującym to co dzieje się z całą ofertą, sytuacja wygląda jeszcze poważniej. Grecos i Net Holiday obniżyły ceny w taki sposób, że ich wartość środkowa spadła o ok. 650 zł. W przypadku TUI Polska różnica ta wyniosła ponad 400 zł. Warto zauważyć, że największe obniżki biura podróży musiały zastosować w celu sprzedaży wycieczek do Hiszpanii, a także Grecji. Turcja, a nawet Egipt, na ich tle wyglądają o wiele lepiej. Egipt uratował się prawdopodobnie dlatego, że organizatorzy obawiając się problemów wynikających z niestabilności politycznej w tym kraju, nie zbudowali nadmiernie dużych programów, czego chyba nie da się powiedzieć w odniesieniu do innych kierunków.

Weekend majowy raczej słaby

Chociaż niedostępne są rzeczywiste, pełne dane sprzedażowe, to w oparciu o informacje pośrednie, zbudować można obraz aktualnej sytuacji na rynku zorganizowanej turystyki wyjazdowej. Długi weekend majowy nie przyniósł spodziewanego sukcesu. Biura podróży jednak naprawdę uwierzyły, że kryzys mamy już za sobą i rozochocone względnie udanym rokiem poprzednim, zbudowały duże programy. Weekend to jeszcze nie prawdziwy sezon, to tylko test, ale bardzo ważny. Niezadowalająca sprzedaż w konsekwencji doprowadzić może do obniżenia cen, co miłe jest dla klientów, tylko jednak tak długo jak długo nie pojawi się wśród biur podróży, zagrożenie problemami finansowymi. Jeżeli były kłopoty ze sprzedażą na weekend, to jak może wyglądać maj, którego w żaden sposób nie da się zaliczyć do ulubionych miesięcy wakacyjnych Polaków. Konieczne będzie wprowadzanie zachęt cenowych. Do lata jeszcze trochę czasu zostało, niewykluczone, że touroperatorzy nieco zrewidują swoje plany i zredukują programy (jest to jeszcze możliwe), w przeciwnym wypadku liczyć trzeba będzie na nietypowość weekendu majowego, że lato potraktowane zostanie przez turystów lepiej i zapałają większą chęcią do wyjazdów, chociaż, w ostatnich latach liczba latających czarterami ciągle spada – w 2013 dramatycznie.

Pewne zaniepokojenie budzi pozycja TUI Polska. Firma ta przygotowała bardzo szeroki program, niemal w każdym z kierunków oferując wiele hoteli, ale wiele wskazuje na to, że długi weekend majowy nie zakończył się dla niej sukcesem. Trudno oprzeć się wrażeniu, że zarząd TUI Polska po ubiegłorocznym sukcesie (pierwszy zysk od kilku lat) tak bardzo uwierzył w trafność przyjętych przez siebie rozwiązań (zmniejszanie sieci sprzedaży jako sposób na wzrost obrotów), że w roku 2014 postanowił przygwoździć konkurencję, przynajmniej rozmiarami i różnorodnością programu…

Długi weekend majowy nie za bardzo się udał. Chociaż nie zakończył się klęską. Zresztą, było to niemożliwe, w końcu jest to jeden z głównych szczytów sezonu.  Jednak brak pełnego sukcesu jest zauważalny i wpłynąć musi w jakiś sposób na przebieg szybko zbliżającego się sezonu letniego. Możliwych scenariuszy jest kilka, miejmy nadzieję, że zrealizuje się ten najlepszy: ceny imprez spadną, ale nie do poziomu pozbawiającego zarobku biura podróży, a touroperatorzy szybko dostosują programy do możliwości ich sprzedaży.

 

Autor: Jarosław Mojzych

6 maja 2014

 

Powrót do STRONY GŁÓWNEJ