Kreta jest wyspą na tyle dużą, że nie da się jej zwiedzić w trakcie jednego dwutygodniowego pobytu (o jednotygodniowym nawet nie wspominając). Chociaż liczba zabytków nie przytłacza, to miejsc, które warto zobaczyć jest sporo. Spośród zabytków, najważniejszymi są: Pałac w Knossos, Jaskinia Zeusa na górze Ida, gdzie Zeusa urodziła Rea, pozostałości Gortyny, zespół pałacowy Fajstosa na południu, najpierw zburzony w wyniku trzęsienia ziemi, a potem wzniesiony na nowo, Klasztor Arkadi w okolicach Rethymnonu. I kilka muzeów archeologicznych.

Najbardziej znanym zabytkiem Krety jest Pałac w Knossos. Zbudowany został w czasach minojskich, w okolicach XX wieku p.n.Ch., zajmując powierzchnię 20 tysięcy km2. Trzysta lat później zniszczony został przez trzęsienie ziemi, ale go odbudowano. To co widać dzisiaj, to poza ruinami, mury postawione współcześnie, na początku XX wieku. Wtedy to brytyjski archeolog  Arthur Evans, po odkopaniu pałacu, część ścian postawił od nowa.

Punktem honoru dla wielu turystów, zwłaszcza tych przebywających na zachodzie wyspy, jest spacer wzdłuż wąwozu Samaria. Nie można zapomnieć także o plaży Elafonisi.

Szlak w Parku Narodowym Samaria ma długość 16 km. Idzie się w pełnym słońcu, ale wzdłuż strumyka, co łagodzi nieco wrażenie upału. Na szczęście, nigdzie nie trzeba się wspinać. Droga prowadzi cały czas w dół. Widoki są wspaniałe, zdjęcia wychodzą imponująco, a u celu wędrówki, w wiosce Roumeli czekają restauracje, w których można odpocząć po trudach dnia. Z wioski, turyści odwożeni są statkami do pobliskich miejscowości.

W przeszłości, większość imprez organizowano na wschodnim wybrzeżu wyspy. Samoloty lądowały przede wszystkim w Heraklionie. Jedynie Rainbow od dawna promował leżącą na zachodzie Chanię. Teraz to się zmienia. Coraz więcej organizatorów zachęca swych klientów do poznania uroków zachodniej Krety. A różni się od wschodu dość wyraźnie. Główną atrakcją regionu jest sama Chania, ze swym zbudowanym w XIV w. przez Wenecjan portem, na którego nabrzeżach rozlokowały się dziś liczne restauracje. Zachodnia Kreta jest mniejsza (wyspa jest w tej części „chudsza”) i przez to łatwa do zwiedzania. Wystarczy wynająć samochód i da się w parę dni, bez poświęcania cennych godzin na dojazdy, zobaczyć wszystko co tam najciekawsze. Na przykład słynną plażę Elafonisi, którą pokrywa prawdziwy żółty piasek (w innych miejscach piasek raczej przypomina drobny żwir lub nawet żwir gruby), a wokół  wzrok cieszą turkusowe wody Morza Śródziemnego. Prawie jak na Karaibach…

Z Chanii niedaleko jest też do Rethymnonu (da się tu także dotrzeć z Heraklionu, ale trasa jest o wiele dłuższa). Jest to duże (jak na Kretę) miasto, z wieloma sklepami, restauracjami, rozciągające się na długim, parukilometrowym odcinku wzdłuż brzegu morza i dość szerokiej, w miarę piaszczystej plaży, gdzie postawiono liczne hotele. Można trafić do takiego hotelu, z którego spacer do miasta trwać będzie kilkadziesiąt minut w jedna stronę.

W zachodniej części Krety jest wyjątkowo dużo apartamentów, które liczebnie przeważają nad hotelami. Wzięło się to stąd, że miejsce to upodobali sobie Skandynawowie, którzy lubią akurat tę formę wypoczynku.

Chania

Chania (niektórzy piszą też Hania) jest największym miastem zachodniej części Krety. Często uważanym także za najatrakcyjniejsze, choć konkuruje z nim Rethymnon. Gęsto zabudowana domami powstałymi w czasach weneckich i tureckich, tworzącymi labirynt uliczek, wzdłuż których rozciągają się rozliczne kramy, warsztaty rzemieślnicze i, oczywiście, restauracje. Chania jest wdzięcznym miejscem dla fotografów. Pamiątkowe zdjęcia udają się tutaj jak nigdzie indziej.

Najciekawszą i zarazem najstarszą częścią miasta jest rejon w okolicach portu. Wzdłuż nabrzeża wybudowano promenadę, przy której rozmieszczone są gęsto restauracje. Szczególnie wieczorami miejsce to wypełnione jest tłumami ludzi. W Chanii jest kilka muzeów archeologicznych, a także muzeum morskie. Nie one jednak decydują o atrakcyjności tego miejsca.

Rethymnon

Podobnie jak w Chanii, zabudowania Rethymnonu pamiętają czasy weneckie i tureckie. Miasto, choć położone w zachodniej części wyspy, osiągalne jest także dla turystów wypoczywających na wschodzie. Tysiące osób przemieszczających się codziennie uliczkami Rethymnonu, szczęśliwie nie nadwyrężyło specyficznej jego atmosfery. Tak jak w Chanii, liczne bary i restauracje kuszą ofertami turystów. Położone bliżej centrum i starego miasta przeznaczone są raczej dla młodzieży, wypełnia je głośna muzyka i hałas. Bardziej spokojne stoją wzdłuż plaż.

Plaża w Rethymnonie jest bardzo długa i piaszczysta. Wzdłuż niej przebiega droga lokalna, przy której wybudowano setki hoteli. Te najbardziej oddalone, od miasta dzieli kilka kilometrów. Główną budowlą jest tu Forteca Wenecka, wchodząca w morze i widoczna już z oddali. Jest też meczet Sułtana Ibrahina Hana. Turyści lubią korzystać z łodzi, którymi popłynąć można na ciekawe plaże w Marathi lub Bali.

Na wschodzie jest inaczej. Dominują tu hotele. Ze stolicy wyspy – Heraklionu jedzie się zwykle do którejś z miejscowości położonych dalej na wschód. Choć jeden ze znanych kurortów – Amoudara leży akurat na zachód od Heraklionu. Ale zaledwie parę kilometrów. Bez problemu można tam dotrzeć podmiejskim autobusem. W Amoudarze jest całkiem ładna plaża, z piaskiem, ale niestety w pobliżu jest też elektrownia, której kominy nie podnoszą jakości wypoczynku – przynajmniej z powodów wizualnych. Miasto nie jest nadzwyczaj urodziwe, ale można w nim znaleźć całkiem tanie hotele (np. dwugwiazdkowy Handakas). Choć są tam także hotele luksusowe, takie jak Apollonia Beach & Spa.

Na wschód od Heraklionu leży miasteczko, bardziej przypominające wioskę, o nazwie Gouves. Nie ma tu szczególnych atrakcji, wokół są pola uprawne. Ale, oczywiście, bez kłopotu znaleźć można też bary i restauracje. Główną atrakcją tego miejsca jest całkiem niezła plaża. Niemniej jednak, do Gouves jeżdżą przede wszystkim turyści, którzy poszukują spokoju i raczej wiejskich krajobrazów. Są tu hotele i apartamenty różnych kategorii, zwłaszcza dość dużo jest całkiem niedrogich, ale jest też Grecotel Amirandes, któremu TUI przyznało pięć i pół gwiazdki, a za tygodniowy pobyt w najlepszym pokoju zapłacić trzeba 23 tysiące złotych…

Kilka kilometrów za Gouves znajduje się Analipsi. Mimo niewielkiej odległości dzielącej obydwie miejscowości Analipsi cieszy się lepszą opinią. Tutejsza architektura jest o wiele ciekawsza.

Bardziej na wschód leży Anissaras, mała miejscowość, w której główną atrakcją są hotele, głównie pięciogwiazdkowe. Plaży prawie tutaj nie ma, są za to baseny…

Tuż obok Anissaras jest Hersonissos z promenadą, wieloma hotelami, restauracjami, barami, mnóstwem ludzi (zwłaszcza młodych). Miejska plaża nie zachwyca urokiem, ale jest dość duża. W ogóle Hersonissos trudno nazwać miejscowością piękną, ale cieszy się powodzeniem z powodu masy rozrywki, którą udostępnia turystom.

Kolejne w kierunku wschodnim miejscowości to Stalida i Malia. W pełni zasługują na miano kurortów, co sprawia, że przyciągają wielu wczasowiczów. Plaża jest ładna, ale zatłoczona.

Jeszcze dalej na wschód leży znane Agios Nikolaos. Z mariną, jachtami, urozmaiconym wybrzeżem. Chyba wszystkie wycieczki objeżdżające Kretę zwiedzają Agios Nikolaos. Miasteczko robi bardzo pozytywne wrażenie.

Pobyt we wschodniej części wyspy ułatwia zwiedzanie najważniejszych zabytków. Niestety, nie ma ich tu tak wiele jak mogłoby się wydawać. W końcu, Kreta to „kolebka Europy”. Biura podróży, zachęcając do wykupowania wycieczek, oferują wypady na Santorini, Spinalongę, czy Granvousę. I to jest często uznawane za większą atrakcję niż zwiedzanie starożytnego Knossos.

Heraklion

Stolica wyspy, a zarazem największe jej miasto. Wybudowana na zboczu całkiem stromej góry. Heraklion znany jest przede wszystkim z lotniska. To tu przylatuje większość samolotów (także z Polski). W Heraklionie jest też port morski, w którym cumują wycieczkowce przywożące tysiące turystów opływających wyspy Morza Śródziemnego. O samym mieście trudno powiedzieć, że jest piękne. Są tu liczne sklepy, hotele, restauracje. Jest też intensywny ruch uliczny i są korki. Wszystko co typowe dla dużego miasta. Centralnym placem jest Plateia Venizelu. Tak jak to jest w wielu innych greckich miejscowościach, duży wpływ na architekturę Heraklionu mieli Wenecjanie. Nad miastem widać mury weneckiej fortecy. Najważniejszą atrakcją Heraklionu jest muzeum archeologiczne, ze zbiorami pochodzącymi z okresu minojskiego, przypadającego na XVII wiek p.n.Ch. Zaletą Heraklionu jest też bliskość słynnego pałacu w Knossos.

Podstawową rozrywką mieszkańców i turystów jest spędzanie czasu przy kawie lub drinkach w którymś z barów lub kafejek położonym w okolicach Pl. Wolności, Pl. Fontanny lub przy starym porcie. W wielu lokalach organizowane są wieczory folklorystyczne (typowa oferta opcjonalna biur podróży). W mieście jest także plaża, ale lepiej wsiąść w samochód i udać się na wschód. Zamiast na plażę w Heraklionie można wybrać się do sklepu, do jubilera. Grecja słynie ze swego rzemiosła jubilerskiego. Jeśli jednak budżet nie pozwala na takie zakupy, zawsze pozostaje możliwość kupienia na pamiątkę oliwy z oliwek, którą niektórzy uważają za najlepszą na świecie lub sera. Najbardziej znane serowe marki to: xynotyro, kefalotyri, graviera.

Malia

Malia to kurort z piękną, pięciokilometrową, piaszczystą plażą i mnóstwem młodych turystów, zwłaszcza z Wielkiej Brytanii. Atmosfera jest tu wybitnie „zabawowa”. Całymi nocami z licznych pubów i barów dobiegają dźwięki głośnej muzyki, cichnące dopiero nad ranem. Młodzi ludzie mają zwykle wystarczająco dużo energii, aby po pełnej atrakcji nocnej zabawie, jak gdyby nigdy nic rano wybrać się na plażę. Zatem, nie ma co liczyć na prywatność. Plaża jest skomercjalizowana. Łóżka, parasole, leżaki. I bary. To wszystko jest tam łatwo dostępne.

Chociaż Malia jest miastem historycznym, to najwyraźniej zatraciła ten walor w oczach turystów. W niewielkiej odległości od miasta (2 km) znajdują się ruiny Pałacu Malia, wybudowanego w 2000 roku p.n.Ch. Ale nie wzbudzają większych emocji. Nie ma kolejek zwiedzających. O wiele chętniej turyści wybierają przejazd do, odległego o 15 minut jazdy samochodem, aquaparku.

Agios Nikolaos

Miasto zbudowane jest wokół okrągłej zatoki, która choć dziś połączona z morzem, w przeszłości była prawdziwym jeziorem ze słodką wodą. Dlatego zatoka nosi nazwę Jeziora Voulismeni. Według legend nie ma dna. Faktycznie jest bardzo głęboka, bo sięga 64 metrów.

W ostatnich czasach, Agios Nikolaos uległo przeobrażeniu. Jeszcze do niedawna przyjeżdżali z biurami podróży typowi turyści, tak jak do wielu innych miejsc. Teraz jest miejscem wypoczynku przede wszystkim par i rodzin, chcących spędzić urlop w urokliwym miejscu. Jakość zakwaterowania, standard restauracji, są tutaj wyższe niż gdzie indziej.

Podobnie jak w wielu innych miejscowościach na Krecie, w Agios Nikolaos jest muzeum archeologiczne, którego główny eksponat to 1500 waz pochodzących z cmentarza z 2300 roku p.n.Ch.

Miejskie plaże w Agios Nikolaos są kamieniste (tzw. otoczaki). Ale wystarczy 20-minutowy spacer, aby dotrzeć do plaży piaszczystej.

Mówiąc o zachodnim lub wschodnim wybrzeżu Krety ma się zwykle na myśli jej część północną. Tam grupują się hotele, a przebiegająca wzdłuż wyspy tzw. „autostrada” (zwykła droga, tyle tylko, że szersza) wypełniona jest samochodami i autokarami rozwożącymi turystów po pobliskich miejscowościach. Południe wyspy odkryte zostało stosunkowo niedawno. Zbudowano tam nowe hotele i coraz więcej osób decyduje się na wyjazd w ten region. Chociaż hotele rosną jak na drożdżach (często ekskluzywne), to nadal jest ich mniej niż na północy, dzięki czemu południe ma charakter bardziej ustronny. Plaże są tu, niestety, zwykle gorsze. Dominuje żwir. Ale okolice mają swój urok.