Trzy sposoby

Vouchery i inne

Pozornie najlepszym sposobem jest żądanie zwrotu. Po co voucher, będący substytutem pieniędzy, skoro można dostać gotówkę, która przecież z równym powodzeniem wykorzystana może zostać do wyboru innej wycieczki w innym terminie, a nawet w innym biurze podróży (co jest wykluczone w przypadku vouchera)? Problem jednak w tym, że odzyskanie własnych pieniędzy nie jest takie proste. Biura podróży, postawione w bardzo trudnej sytuacji, w związku z gwałtownym zahamowaniem sprzedaży, upatrują szansy na ratunek w zatrzymaniu na dłuższy czas pieniędzy klientów. Obecnie na zwrot wpłaty czekać trzeba 194 dni, a firmom i tego jeszcze mało. Jeden z szefów Itaki, Piotr Henicz, jasno mówi o potrzebie wydłużenia tego okresu do ponad roku! Na razie rząd się broni, tłumacząc brak akceptacji dla takich rozwiązań ze strony Unii Europejskiej. Pojawiła się nawet informacja, że okres półroczny także dla komisarzy jest nie do zaakceptowania. Szybko ją jednak zdementowano.

Kluczowym w tym wszystkim jest to od którego dnia liczy się okres 194 dni. Czy można zażądać zwrotu w dowolnym terminie, niezależnie od daty rozpoczęcia wycieczki? Oczywiście, nie! Przede wszystkim biuro podróży musi ogłosić jej anulację. A biura bardzo starannie dbają o to, żeby za wcześnie takich komunikatów nie wysyłać. Stąd kuriozalne sytuacje, w których firmy anulują imprezy na przykład do 10 czerwca, mimo że wiadomo, że do 15 czerwca zamknięte będą granice. Gdyby traktować serio komunikaty organizatorów, to spodziewać by się można było, że Itaka wznawia loty po 10 czerwca, Rainbow po 14 czerwca, a TUI po 20 czerwca. Tylko TUI mieści się w granicach logiki, ale to też ułuda. Przecież nikt nie wierzy w start samolotów czarterowych w czerwcu. Wszystkim firmom chodzi o odsunięcie w czasie terminu, w którym zwracać trzeba będzie pieniądze.

Dochodzi do tego jeszcze jedno ciekawe zagadnienie. Większość wpłat na wycieczki to są tylko zaliczki, sięgające nie więcej niż 30% ceny. Ale klient podpisując umowę zobowiązuje się do wpłaty całości w terminie, najczęściej nie krótszym niż 30 dni przed wylotem. A to oznacza, że jeśli imprezy od np. 15 czerwca, formalnie, będą realizowane, to najpóźniej 15 maja trzeba było wpłacić pełną kwotę, pod rygorem utraty zaliczki z powodu niewywiązania się z umowy. Tylko po to, żeby parę dni później przeczytać nowy komunikat, informujący o anulacji imprezy i dowiedzieć się, że na zwrot przyjdzie poczekać do grudnia. Na szczęście, niektóre biura podróży skróciły okres wymaganej dopłaty z 30 dni na krótszy. Tak uczyniły na przykład Itaka, Rainbow. Teraz pełna wpłata wymagana jest na 14 dni przed wyjazdem. A zatem, zwolni to z obowiązku dopłaty tych klientów Itaki, którzy mają zarezerwowane wyloty 11 czerwca, pod warunkiem, że biuro obwieści anulację kolejnych imprez nie później niż 28 maja*. Niedopłacenie do całości w wymaganym terminie nie pozbawia klientów szansy na odzyskanie przedpłaty, ale może to nie być proste. Zgodnie z przepisami, biuro podróży, nie może tak po prostu zarekwirować wpłaconych pieniędzy. Musi wykazać, że poniosło koszty związane z obsługą danego klienta i może go obciążyć kwotą równą ich wysokości. Od dobrej woli biura podróży zależy jednak czy po anulowaniu imprez zwróci zaliczki tym klientom, którzy nie dopłacili w wymaganym terminie. Jeśli tego nie zrobi, pozostaje droga sądowa.

Najlepszym rozwiązaniem, dla wszystkich stron, jest podjęcie rozmów z organizatorem na temat zmiany terminu wyjazdu, na przykład na następny rok. Zadowolone jest z tego biuro podróży, bo ma klienta, zadowolony klient, bo nie musi złościć się z powodu długiego oczekiwania na zwrot pieniędzy i co, bardzo ważne, ma pewność, że w przyszłym roku zapłaci nie więcej niż w roku bieżącym (chyba, że tego nie wynegocjuje z organizatorem). A to jest podstawowy problem związany z voucherami.

Biura podróży zachęcają do przyjmowania voucherów. Dzięki nim zapewniają sobie klientów na kolejne sezony. Jest to dla nich rozwiązanie ze wszech miar korzystne. Nie muszą oddawać wpłaconych pieniędzy, a klient nie dość, że na pewno pojawi się w roku następnym, to jeszcze będzie musiał zapłacić za wycieczkę tyle ile ona wtedy będzie kosztowała. A raczej nie będzie to mniej. Voucher to przecież substytut gotówki, a jego nominalna wartość najczęściej odpowiada kwocie wpłaconej zaliczki, dalece odbiegającej od pełnej ceny wycieczki. Zwłaszcza ceny z 2021 roku. Przyjęcie vouchera jest, w istocie, zobowiązaniem klienta do wykupienia imprezy w późniejszym terminie. Najczęściej jest to rok następny, choć zdarzają się biura oferujące vouchery ważne przez dwa lata. Niektóre z nich podnoszą wartość vouchera o pięć, dziesięć, a nawet dwadzieścia procent, co można traktować jako atrakcyjną formę oprocentowania wkładu. Pamiętać jednak trzeba, że w ogromnej większości przypadków chodzi o zaliczki, czyli kwoty nieprzekraczające 30% ceny wycieczek. I to cen z 2020 roku. A rok później wyglądać mogą one całkiem inaczej.



Spójrzmy na oferty trzech największych w Polsce organizatorów wyjazdów zagranicznych: TUI, Itaki i Rainbow. W zestawieniach są imprezy planowane na połowę sierpnia 2020, z cenami z okresu przedsprzedaży, czyli listopada 2019, porównane z tymi samymi imprezami (hotelami) planowanymi na połowę sierpnia 2021 z cenami obowiązującymi obecnie.

Nie wszystkie hotele dostępne były w sprzedaży jesienią 2019 i nie wszystkie powtórzone zostały w 2021. Biura podróży nie zamknęły jeszcze programów na lato 2021, wiele może się jeszcze zmienić, ale to co dziś jest dostępne daje wystarczająco dobry obraz rzeczywistości.

Ceny w roku przyszłym są, w przeważającej większości przypadków, wyższe niż obecnie. Najbardziej konsekwentna w podnoszeniu cen jest Itaka. Poza pojedynczymi przypadkami, wszystkie hotele są droższe i to często o kilkanaście procent. Itaka podniosła wartość voucherów o 5%, ale zwykle dotyczy to tylko zaliczki, a zatem prawdziwa korzyść z vouchera to zaledwie 1.5%. Tyle to i w banku na zwykłej lokacie można uzyskać. A voucher zobowiązuje do wykupienia wycieczki. I to po wyższej cenie niż w dniu podpisywania umowy.

Nie lepiej wygląda oferta TUI. Chociaż w tym przypadku są wyjątki. Ceny imprez do Bułgarii są nawet niższe w 2021, jest trochę obniżek w innych krajach (Grecji, Hiszpanii). Za to klienci, którzy zarezerwowali sobie miejsca w wycieczkach do Portugalii lub Turcji, śmiało mogą porzucić pomysł skorzystania z vouchera. Chyba, że zdecydują się na zmianę planów i pojadą gdzieś indziej lub zadowolą się niższym standardem (za podobne pieniądze).

O ile Itaka podniosła wartość voucherów o tylko 5%, to TUI poszło jeszcze dalej i w ogóle ich wartości nie zmieniło. Przyjęcie vouchera TUI opłaca się tylko tym, którzy kupili miejsca w hotelach dziś tańszych (w odróżnieniu od Itaki, w ofercie TUI jest trochę takich przypadków). Tylko, w zasadzie, po co voucher? Można od razu umówić się na zmianę terminu.

W ofercie Rainbow są hotele, których ceny pobiły rekordy wzrostu, z drugiej strony, część ofert jest tańsza w 2021 roku niż była sprzedawana jesienią na rok obecny. Szczególnie dobrze, pod tym względem, wygląda Egipt. Przewagą Rainbowa nad głównymi konkurentami jest wysokość „rewaloryzacji” voucherów. Ich wartość podniesiono o 10% w stosunku do nominalnej, co znacząco zwiększa atrakcyjność tej formy rozliczeń.

Jeśli możliwości finansowe pozwalają nam na planowanie wyjazdów wakacyjnych w roku następnym, to najlepszym rozwiązaniem wydaje się podjęcie rozmów z organizatorem i zarezerwowanie konkretnej imprezy. Jeśli wyjeżdżać nie zamierzamy, to oczywiście trzeba zażądać zwrotu wpłaty i uzbroić się w cierpliwość.



Vouchery są chyba najgorszym rozwiązaniem. Niby pozostawiają swobodę decyzji na później, ale są faktycznym zamrożeniem pieniędzy i zmuszają do kupienia wycieczki niezależnie od jej ceny. Zamieszczone tutaj porównania pochodzą z maja. A przecież do przyszłego roku wiele zmienić się może. I to raczej na gorsze. Oczekiwanie obniżek w 2021 byłoby przejawem nadmiernego optymizmu. Biura podróży na pewno przygotują programy bardzo ostrożnie, liczba miejsc będzie niewielka. Nikt nie zaryzykuje. Po nieuniknionych, dużych stratach w 2020, wszyscy będą chcieli odbić je sobie w 2021. Nie będzie wojen cenowych.  Nie można spodziewać się „szalonych cen”. Może nawet okazać się, że dzisiejsze ceny imprez 2021 będą w przyszłym roku tylko wspomnieniem. W takiej sytuacji, przyjmowanie vouchera jest dyskusyjne. Chyba już lepiej zaczekać do zimy na zwrot pieniędzy, a później wybrać sobie to czego się chce, np. pojechać na wczasy gdzieś w Polsce.

*) Już po opublikowaniu tego tekstu, Itaka zawiadomiła o "przedłużeniu zawieszenia wszystkich wyjazdów do 20 czerwca 2020"